სვანური სამზარეულო

სვანური სამზარეულო

     ქართული სამზარეულო საყოველთაოდაა აღიარებული და დიდი ხანია გაცდანაციონალურ ჩარჩოებს. ფართოდაა გავრცელებული ჩახოხბილი, ტაბაკა, ხარჩო, ხაჭაპური,ხინკალი და სხვა.

ქართული სამზარეულო მნიშვნელოვნადაა გამდიდრებული სვანური კერძებით. მათ შორისაღსანიშნავია: სულგუნი (ძროხის ყველი), კაარზ - გადაზელილი (რძეში მოხარშული) ყველიპიტნით, ხაჭაპური - პურის ცომში გამომცხვარი ყველი, მჭადის ფქვილში (ჭიშდვარი) ანფეტვის ფქვილში (ჭკუტ) შეზელილი ყველის კვერი, კუბდარი - პურის ცომში ჩაშუშულიწვრილად დაკეპილი ხორცი, შამ - სიმინდის ბურღულის ფაფა შიგ ჩალაგებული სულგუნისნაჭრებით, თაშმიჯაბ - ყველის და კარტოფილის შეზელილი პიურე, ჭადი - სიმინდის კვერიდა სხვა. მეტად გავრცელებული ფხალეულის (მინდვრის ფხალი, ჭინჭარი, ნაცარქათამა დასხვა) ღვეზელები, რომელიც ხაჭაპურის მსგავსად პურის ცომში ცხვება. განსაკუთრებულმნიშვნელობას ანიჭებენ სვანები ნივრითა და წიწაკით შეკმაზულ ქერის ნახარშს (ლუცფექ)და ქერის ფქვილით შეზავებულ ჭინჭრის წვნიანს (ხარშილ). ამ კერძებს სამკურნალოდაციყენებენ. გადმოცემის თანახმად, ვინც ამ ნახარშს ათჯერ შეჭამს, იმ წელიწადს ავად არგახდება.

თითქმის ყველა კერძი შეზავებულია სვანური მარილით, რომელიც წარმოადგენს სუფრისმარილის, წიწაკისა და მრავალრიცხოვანი სურნელოვანი მცენარეების დანაყილ ნარევს.სვანური მარილით დამზადებული კერძები გამოირჩევიან ზომიერი სიცხარითა დაგანსაკუთრებული სურნელებით. სვანურ მარილს ცალკეც მიირთმევენ.

სვანეთში კერძებს ადგილობრივი ნატურალური პროდუქტებისაგან ამზადებენ, რის გამოცისინი არომატულობითა და უმაღლესი ეკოლოგიურობით გამოირჩევიან

სვანეთში ვაზი არ ხარობს, ამიტომ ღვინოს ბარიდან ეზიდებიან. სასმელად უმეტესადიყენებენ ადგილობრივი ხილისაგან გამოხდილ არაყს. პოპულარულია თაფლისა და ანწლისარაყიც. სვანური სუფრის აუცილებელი ატრიბუტია მინერალური წყალი, რომლის წყაროებისვანეთში მრავლად მოიპოვება.

http://www.svanetitrekking.ge/geo/samz.htm 

მცენარეული და ცხოველური საფარი

           

      სვანეთი ზონალურად 800-900 მეტრიდან 5000მეტრამდე ვრცელდება. აქ ჩამოყა-ლიბებულია ჰავის რამოდენიმე ტიპი: ნოტიო სუბტროპიკული, ზომიერად ნოტიო,ცივი ზამთრითა და გრილი ზაფხულით, და მაღალმთის ნოტიო, მუდმივი თოვლისა და მყინ-ვარული საფარის. მესტიისა და ლებარდეს მეტეოსადგურების მონაცემებით, იანვარში ტემპერატურა -6-4 , ხოლო ივლისში 14-15 გრადუსია ცელსიუსით. რაც შეეხება ნალექებს საშუალო წლიურია 1500-2000მმ.

     საქართველოში გავრცელებული 11 ლანდშაფტიდან სვანეთში ვხვდებით შემდეგს: კოლხეთის მთის ტყის, კავკასიის საშუალო მუქწიწვოვანი ტყის,მაღალი მთის სუბალპური და ალპური და ბოლოს ნივალურ-გლაციალური.  აგროკლიმატური დარაიონების მიხედვით, სვანეთში ვრცელდება ზომიერად თბილი და და გრილი სარტყელი. ამიტომაც აქ ძირითადად მოჰყავთ საადრეო ვაზი, მარცვლოვანები, პარკოსნები, ხილ-კენკროვანები, კარტოფილი და კომბოსტო.დიდ ფართობზეა გაშლილი საძოვრები. წიწვოვანი ტყეები 800-900 მეტრიდან გვხვდება, ხოლო სუბ-ალპური სარტყელი 3200მეტრამდე ვრცელდება. აქ ძიირითადად გვხვდება ფართოფოთლოვანი ტყეები, რომელთა შემადგენლობაშია : ქართული მუხა, კავკასიური რცხილა, ცაცხვი, მთის ნეკერჩხალი ეს ენდემური სახეობებია.

              

                 

 ცხოველებიდან კი აღსანიშნავია :

·         ძუძუმწოვრები: ჯიხვი, ნიამორი, არჩვი, პრომეთეს მემინდვრია, კავკასიური ბიგა, შველი, გარეული ღორი, ფოცხვერი, მგელი, მურა დათვი, ციყვი, მაჩვი, წავი, კვერნა, დედოფალა ა.შ

                      

·         ფრინველები:  შურთხი, როჭო, მთის ტოროლა, სტვენია, მთის არწივი, ორბი, ბატკანძერა, როჭო, ხოხობი, მიმინო და ა. შ.

  ·         ქვეწარმავლები და თევზები: ჯოჯო, გველხოკერა, ანკარა. კალმახი, ლოქო, შამაია.

  

         

  ეს არის ძალიან მცირე ჩამონათვალი სვანეთის ფლორისა და ფაუნის. ის რეალობაში გაცილებით მრავალფეროვანი და საინტერესოა. 

    

გეოგრაფიული მდებარეობა

Просмотреть увеличенную карту

      

    სვანეთი რეგიონალურად გაერთიანებულია სამეგრელოსთან და უჭირავს საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი, საერთო ფართობია 7441 კმ2, ხოლო მოსახლეობა 466 ათასი ადამიანი.კერძოდ სვანეთი მდებარეობს ენგურისა და ცხენისწყლის ხეობებში. ადრეულ საუკუნეებში იგი კოლხეთის სამეფოს შემადგენელი ნაწილი იყო. სვანეთის ქედი სვანეთს ორ ნაწილად - ზემო და ქვემო სვანეთად ჰყოფს. ზემო სვანეთი ენგურის ხეობაში მდებარეობს და მისი სოფლები იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის სიაშია შესული.     

ჰავა/კლიმატი

ზემო სვანეთში ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლემდე ნოტიო ჰავაა, ზამთარი ცივია და გრძელი, ხოლო ზაფხული ხანმოკლე, თბილი და ზოგჯერ ცხელიც. საშუალო წლიური ტემპერატურა 5,7ჩ, იანვარში -6,4ჩ, ივლისში 16,4ჩ. ტემპერატურის აბსოლუტური მინიმუმი -25ჩ, აბსოლუტური მაქსიმუმი +35ჩ. წელიწადში 1035 მმ ნალექი აღინიშნება. ზემო სვანეთის ყველაზე მაღალ ადგილებში, ნამდვილ ზაფხულს მოკლებული ნოტიო და ნივალური ჰავაა.

სვანეთის შესახებ

 
      სვანეთი არამარტო საქართველოში, არამედ მთელ კავკასიაში ერთერთი ულამა-ზესი მხარეა. ძველებური სოფლები, მუდმივი თოვლით დაფარული მწვერვალები, აზალის საძოვრები, შუა საუკუნეების კოშკები და ტაძრები, ყოველივე ეს არა მხოლოდ საჩუქარია ლაშქრობის მოყვარულთათვის,არამედ მნიშვნელოვან კულტურულ ძეგლ-საც წარმოადგენს. ამიტომ ცუდი არ იქნება, თუ ჩემი blogi -თ  მცირე ინფორმაციას გავავრცელებ სვანეთის შესახებ.